Plaatsen foto’s van leerlingen in schoolkrant en op website

Dit artikeltje heb ik op verzoek geschreven voor plaatsing in de nieuwsbrief van BOSK, Vereniging van motorisch gehandicapten en hun ouders, februari 2008)

Inleiding

Veel scholen vragen zich af of foto’s of film gemaakt tijdens schoolactiviteiten waarop leerlingen zijn te herkennen zonder toestemming van de leerling of zijn ouders mogen worden geplaatst in de schoolkrant of op de website van de school. Bart Beuving (advocaat bij Bird & Bird en gespecialiseerd in het auteursrecht) legt hieronder uit dat juridisch gezien een dergelijke toestemming niet nodig is. Omdat ouders soms toch een probleem hebben met het publiceren van dergelijke foto’s, worden hieronder enkele praktische tips gegeven hoe deze publicatie zorgvuldig plaats kan vinden.

Juridisch gezien…

De juridische term voor een foto of film waarop leerlingen te herkennen zijn is “portret”. De wet onderscheidt twee soorten portretten: portretten die in opdracht van de geportretteerde zijn gemaakt en portretten die niet in opdracht zijn gemaakt. Zo is de foto die door een ingehuurde fotograaf van een gelukkig bruidspaar wordt gemaakt, een in opdracht gemaakt portret. De foto die van de minister wordt gemaakt terwijl hij een interview geeft, is een voorbeeld van een portret waar geen opdracht aan ten grondslag ligt.

De rechten die de geportretteerde kan uitoefenen is afhankelijk van wat voor soort portret het betreft. De geportretteerde die opdracht heeft gegeven tot het maken van een portret heeft de sterkste rechten: zonder zijn toestemming mag deze foto door de maker van het portret niet openbaar worden gemaakt. Indien bijvoorbeeld het huwelijk van het genoemde bruidspaar op de klippen loopt, kunnen zij de fotograaf zonder problemen verbieden hun foto nog langer in de etalage van zijn winkel tentoon te stellen.

De foto’s die zijn gemaakt tijdens bijvoorbeeld een schooluitje en waarop leerlingen te herkennen zijn, zijn niet in opdracht gemaakt van deze leerlingen. Dergelijke geportretteerden kunnen zich alleen verzetten tegen openbaarmaking als zij een ‘redelijk belang’ hebben. Van een redelijk belang zal in het geval van een foto van een schoolreis of toneelstuk niet snel sprake zijn. Wel zou sprake kunnen zijn van een redelijk belang in het geval de leerling bijvoorbeeld een kind is van een bekende Nederlander of zelf een bekende Nederlander is. Ook is het denkbaar dat een leerling een redelijk belang heeft bij niet-publicatie van een foto waar hij in een hele gênante situatie op is afgebeeld. Daarbij mag zonder toestemming van de geportretteerde geen portret voor commerciële doeleinden wordt gebruikt (zoals reclamemateriaal van de school).

Een leerling heeft dus in beginsel géén recht om de publicatie van foto’s waarop hij is te herkennen tegen te houden. Toestemming voor plaatsing in de schoolkrant of op de website is dus ook niet nodig. Wel is natuurlijk goedkeuring van de maker van de foto nodig.

Praktisch gezien…

Hoewel dus juridisch gezien in principe géén toestemming voor publicatie van leerlingenfoto’s nodig is, kunnen ouders of leerlingen toch problemen hebben met een dergelijke publicatie. Om deze ouders zoveel mogelijk tegemoet te komen, kan gedacht worden aan de volgende maatregelen:

1. Wijs ouders er jaarlijks op dat gedurende het schooljaar foto’s (en film) worden gemaakt tijdens schoolactiviteiten en deze foto’s kunnen worden gepubliceerd. Mogelijk kan hierbij aan worden gegeven dat ouders die bezwaar hebben tegen een dergelijke publicatie, dit kenbaar kunnen maken.

2. Wellicht is het mogelijk om (het merendeel van) de foto’s op een besloten deel van de website te zetten. Het wachtwoord tot dit besloten deel kan dan bijvoorbeeld via de nieuwsbrief openbaar worden gemaakt. Zo heeft niet ‘iedereen’ toegang tot deze foto’s.

3. Vermijd close-ups van leerlingen. Veel ouders hebben met name met dergelijke foto’s moeite. Wat dit betreft geldt dan ook: hoe meer leerlingen staan afgebeeld, hoe makkelijker publicatie van een dergelijke foto door ouders wordt geaccepteerd .

4. Noem geen namen van de afgebeelde leerlingen in het onderschrift van de foto’s. Uiteraard kan wel worden verwezen naar bijvoorbeeld “leerlingen uit groep 5”. 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: